محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )

45

تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )

حموديان و خلافت ايشان پايان دهد . استيلا بر جزيرة الخضراء براى المعتضد ارزش مهمى داشت ، زيرا اين جزيره دروازهء جنوبى اندلس بود . پس سپاه خود به آنجا گسيل داشت و از دريا و خشكى آن را در محاصره گرفت و مردم را در تنگنا افگند . قاسم بن محمد بن حمود ، امان خواست و به عبد الله بن سلام ، سردار سپاه المعتضد تسليم شد . قاسم بن محمد با زن و فرزند و اموال خود سوار بر اسبى كه ابن سلام برايش مهيا كرده بود از شهر بيرون آمد و به المريه رفت . در آنجا به المعتصم بن صمادح امير المريه پناه برد و همانجا بماند تا بمرد . استيلاى ابن عباد بر جزيرة الخضراء در سال 446 ه / 1054 م اتفاق افتاد . « 16 » بدين‌گونه مملكت اشبيليه يا مملكت بنى عباد قسمت اعظم اراضى اندلس قديم را دربر گرفت و شامل مثلث جنوبى شبه‌جزيره و سرزمين فرونتره تا كرانهء رود وادى الكبير گرديد . سپس در امتداد رود وادى الكبير به سمت غرب تا نواحى جنوبى پرتغال و سواحل اقيانوس اطلس گسترش يافت و به صورت بزرگترين ممالك طوايف درآمد . اين منطقه از حيث مواهب طبيعى غنىترين و از حيث نيروى نظامى قوىترين مناطق اسپانيا بود . قدرت و وسعتى كه مملكت اشبيليه كسب كرد فرماندوى اول « 17 » پادشاه قشتاله را به رشك آورد . اين پادشاه نيرومند را قصد آن بود كه سياست خويش بر سراسر اسپانيا بسط دهد ؛ از اين‌رو چشم به سرزمينهاى ملوك الطوايف دوخته بود و اختلاف و كشمكش ميان آنها را به سود خود مىديد ، كه دست‌يافتن به آن طعمه بس آسان مىنمود . در سال 1062 م / 444 ه با لشكرى عظيم از سواران و تيراندازان از قشتاله بيرون آمد و به غزاى مملكت طليطله رفت و در آن نواحى دست به كشتار و تاراج زد و مزارع را لگدكوب لشكر خويش ساخت . پادشاه طليطله المأمون بن ذو النون ، خواستار صلح گرديد و متعهد شد كه جزيه بپردازد . سال بعد ، يعنى سال 1063 م / 445 ه بازگرديد و اراضى دو مملكت بطليوس و اشبيليه را مورد حمله قرار داد . المعتضد بن عباد نيز ناچار شد چون المأمون خواستار مصالحه و پرداخت جزيه گردد .

--> ( 16 ) . ابن عذارى : البيان المغرب ، ج 3 / ص 242 و 243 . ( 17 ) . در روايات عربى ، فرذلند يا فرانده .